verteller
Dhr. Heesen
is de kleinzoon van de stichter van (Scheeps)motorenfabriek Heesen aan Omval 32. In 1947, toen hij 16 was, verhuisden zijn grootouders en trok hij met zijn ouders in op Omval 32. Zijn kamer was het zolderkamertje aan de zijkant, hij keek in de verte uit op de Amstel. Het schilderij Gezicht op de Omval heeft hij geschonken aan het Amsterdams Historisch Museum, bij die gelegenheid vertelde hij ook het verhaal.
Gezicht op de Omval
Het schilderij is gemaakt vlak voor het bedrijf uit Amsterdam vertrok.
-
Heesen -
Gezicht op de Omval (ca. 60 x 120 cm) geschilderd door Kreel (Cornelis Lambertus Petrus) Daamen (1916-1993) in 1961 ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de (Scheeps)motorenfabriek Heesen, Omval 32 in 1961. De kunstenaar, van katholieke huize, net als de familie Heesen, was een kennis van de broer van Dhr. Heesen. Nadat Dhr. Heesen in 1988 het oude bedrijf verkocht en een nieuw bedrijf stichtte hing het schilderij bij hem in het kantoor. In 2006 schonk hij het aan het Amsterdams Historisch Museum.
Het Gezicht op de Omval is geschilderd vanaf het Amstelstation perron. Op de voorgrond een huis met groene schuur dat behoorde aan de NS. Daarachter de (inmiddels gedempte) Weespertrekvaart en het Omvalgebied. Aan de overkant van de vaart (geheel links) is het bedrijf van (Scheeps)motorenfabriek Heesen dat gesticht is door de grootvader van dhr. Heesen. Grootvader werkte bij autofabrikant Spyker in de Trompenburgstraat. Hij was goed met alle motoren en schepen met panne klopten daarom regelmatig aan bij Spyker. Hij trok de stoute schoenen aan en stichtte zijn eigen bedrijf voor reparatie en bouw van scheepsmotoren aan Omval 23. Toen het schilderij werd gemaakt was Heesen al overgegaan van scheepsmotoren naar fabrieksmotoren, omdat in de naoorlogse jaren wegverkeer belangrijker werd dan binnenvaart. De bok, die op de kade stond om schepen omhoog te hijsen was daarom al gesloopt.
Het bedrijf lag aan de Weespertrekvaart, die geen verbinding had met de doorgaande trekvaart naar Diemen. Een lastige plaats want schepen moesten invaren en kwamen daarbij langs drie bruggen. Vóór de cacaofabriek van Blooker was een ophaalbrug en verderop nog twee draaibruggen van de gemeente. (Het huisje van Blooker dat nu weer opgebouwd is aan de voet van de Rembrandttoren is op het schilderij nog net zichtbaar boven de daken uit, het was oorspronkelijk de garage van Blooker.) Op de hoek bij de Amstel zat een houten keet met het sigarenwinkeltje van Lange Jan die ook de bruggen bediende. Verderop aan de kade was de oliefabriek van Bertels, waar soms ook vrachtschepen heen moesten. Die konden er net langs. De verhoudingen waren goed, want Heesen repareerde ook de motoren van de oliefabriek. Het witte gebouw op de kade is Villa Hinde, het woonhuis van de eigenaars van de Bertelsfabrieken. Wel waren de contacten met de eigenaren van de grote firma’s alleen zakelijk. Die bedrijven waren veel groter en bovendien was de familie Heesen katholiek. Bij Heesen zeiden ze vaak: als de wind uit het zuiden komt ruiken we Bertels, als de wind uit het noorden komt, ruiken we Blooker.
Het roze vierkante gebouw rechts op het schilderij is onderdeel van de fabriek van Maschmeijer, producent van essences en zepen. Vanaf Maschmeijer liep een sloot die loosde op de Weespertrekvaart. Het water stonk vreselijk en vissen overleefden er niet. Tijdens het repareren van de scheepsschroeven, werkten de reparateurs van Heesen vanaf een vlot onder het half uit het water getrokken schip. Onvermijdelijk kwamen ze dan met hun handen in het water en die stonken na weken nog.
Toen grootouders Heesen aan de Omval woonden was er nog geen wc met stromend water. Alleen een plee met een afvoer naar een beerput. Na de annexatie van Ouder-Amstel, waar de Omval tot 1921 toe behoorde, werd de buurt aangesloten op waterleiding, gas en elektra. Grootvader Heesen is nog onbezoldigd veldwachter van Ouder-Amstel geweest. Hij hoefde niet vaak in actie te komen, want hij was, zoals zijn kleinzoon zegt ‘een mannetjesputter’.
Het schilderij is gemaakt vlak voor het bedrijf uit Amsterdam vertrok. Uitbreiden in Amsterdam was erg duur vanwege de erfpachtregeling. Bovendien had de klantenkring van de firma zich uitgebreid naar België. Boxtel lag daarom centraler. De panden werden in de jaren zestig verkocht aan de firma Maschmeijer Aromatics, die ze in 1967 sloopte om de fabriek uit te breiden.
Gepubliceerd in
Reacties (6)
Jo
Anneke
Re: Fam Maschmeijer
Heren Harrems en Jonker,
Grootvader Jan Cornelis Jonker(1890)
en zijn 2e vrouwAnna Mai(1890) wonen
vanaf 16-06-1923 Omval C87 -I
vanaf 1926 hernummerd tot Omval 25 (1hoog)
vanaf 25-04-1927 Oudorperstr. 27-hs
Tot 1935 wonen op Omval 25-1 nog 3 andere gezinnen,
na 1935 in gebruik bij chem.fabriek Maschmeijer
A.J.H. Maschmeijer(1878) woont volgens zijn gezinskaart
vanaf 1924 : Omval C80,
hernummerd in 1926 tot Omval 45 (= Villa De Omval)
(bron: woning- , gezins- en persoonskaarten uit archief)
Groet,
Leon de Laat
Fam Maschmeijer
Beste heer Jonker,
Ik weet niet precies wie u vader is maar ik weet wel dat Lidy, Aranka, Til (Mia) en Margot mijn oudtantes zijn/waren. Helaas is mijn grootmoeder Margot al enige tijd geleden overleden en gisteren hebben we 'tante Til' (Mia) naar haar laatste rustplaats gebracht. Aranka, mijn oud tante Anka, is de laatst levende van de meisjes Maschmeijer. Ik betwijfel of uw vader in de villa is geboren; August Maschmeijer heeft de villa in eigen beheer laten bouwen en in 1957 verkocht.
Fam. Maschmeijer
I wonder if anyone knows what happened to the Maschmeijer family. My father was born in "Villa Omval" in 1926. He spent his early years there and was like a little brother to the daughters of August Maschmeijer. He remained friendly with them for a number of years but eventually lost touch. He still mentions Lucy, Margot, Aranka and Mia sometimes. I wonder what became of them.
gegevens over Heesen motoren
Wie o wie kan mij nog aan gegevens over Heesen motoren helpen. Het is bekend dat de oprichter van de fabriek, dhr Heesen bij de Rennes fabriek in Utrecht heeft gewerkt, vandaar is dhr. Heesen naar Spijker in Amsterdam gaan werken. Schippers met vooral Rennes motoren klopten nog al eens aan bij de fabriek van Spijker of dhr. Heesen eens naar hun motor zou willen kijken voor advies en/of onderhoud. Zoals hier boven beschreven is dhr. Heesen uieindelijk zelfstandige geworden, heeft eerst reparaties aan div. motoren gedaan alvorens er een eerste eigen Heesen motor werd gebouwd. Dit waren viertakt petroleummotoren welke wel wat leken op de eerste Kromhout en Honing motoren, ook uit Amsterdam. Waarschijnlijk is men later over gegaan op gloeikop motoren, daar er nu in een prive museum in Ettenleur een Heesen tweetakt gloeikop motor staat. Deze motor moet aan het eind van de 2de wereldoorlog door een kleinzoon van Heesen op zeer jonge leeftijd weer lopende zijn gemaakt. Het verhaal geeft aan dat enkele onderdelen zoals o.a. een cilinderkop ontbraken en deze door de jonge Heesen zijn bijgemaakt, waarna de motor draaiende is verkocht voor de vootstuwing van een scheepje, en uiteindelijk via via in het museum in Ettenleur is beland.
Graag zou ik i.v.m. het schrijven van een boek over de Nederlandse motoren industrie meer gegevens willen hebben over de Heesen motor. Ik heb al eens eerder een oproep gedaan middels dit forum, doch het mail adres waar men mij op zou kunnen bereiken is op onverklaarbare wijze buiten werking. Mijn huidige mailadres is: jvegter@zonnet.nl
Mocht het dus zijn dat er mensen hebben gereageerd naar onderstaand mail adres, zou u dan zo vriendelijk willen zijn mij alsnog op bovengenoemd mail adres te willen berichten?
B.v.d.
Jan Vegter, beheerder van het Brons archief
Heesen
Wie heeft er info zoals documentatie en foto's van de historie van de motorenfabriek en van de eigengemaakte Heesen motoren. Ben bezig een boek samen te stellen over de nederlandse motorenindustrie en daar mag een merk als Heesen niet in missen.
Hopende op uw medewerking
Jan Vegter
mail adres; annemiekbreider@home.nl
Johan Claereboets
Het verhaal met bewondering gelezen.
Echter ik heb een vraag ik heb van de schilder Kreel Daamen, een houtskool tekening welke een clown voorstelt het is gemaakt in 1963. Dit staat in iedergeval op de tekening. Wie kan mij helpen an meer informatie over deze schilder en wat hij nog meer geschilderd.
Ik heb deze houtskool tekening kocht tijdens het ontmantelen van het gemeentehuis Nieuw Ginneken. Nu is het de gemeente Breda.
Ik hoop dat u mij hier verder kunt helpen.
U kunt mij bereiken via;
ja.claereboets@orange.nl
alvast bedankt.
Groet,
Johan Claereboets
Reacties (6)